Fidan Dikme ve Budama

–          İdeal fidan 1-2 yaşında,150 cm’den uzun,10-15 mm çaplı ve 4 yan dala sahip olmalıdır. Fidan dikimde 75 cm’den kesilir.Aşı yeri topraktan 10 cm yüksekte kalacak şekilde dikim yapılır.Tepe kesilir ve yan dal oluşumu hızlandırılır ve alttaki gözler uyandırılır.

–          Budamada amaç ağaçta fotosentez yüzeyini arttırmaktır. Budama kışı sert geçen yerlerde geç yapılır. Ancak aşırı gecikme sürgün oluşumunu geciktirir ve ağaçta Ca ve Mg azalmasına sebep olur.

–          Az budama ağaçta CH oranını arttırır Bu da meyveyi artırır ama meyve kalitesi de düşer.

–          Ağacı şekillendirme devresinde budama odun dallara yapılır,meyve dallarına pek dokunulmaz.Bu şekilde ağaç hem yavaş büyür ve hem de meyve vererek büyür.

–          Ağaçta ana yan dalların gövdeyle yaptığı açı 50-90 derece arasında olmalıdır. Dik büyüyen dalda meyve gözü ve dolayısıyla meyve oluşumu zordur.

–          Budanacak dalda sağlam ve dışa bakan göz yanından kesim yapılır.

–          Yanal dallarda; 60-90 cm’lik dallarda yana yatırmadan sonra uç alınır ve büyüme durdurulur. Böylelikle dalın üstündeki gözler uyandırılır ve meyve gözüne dönüştürülür.

–          Spur çeşitlerde dal çıkartma az yapılır, standart çeşitlerde ise dal çıkartma daha fazladır.

–          Dik büyüyen dalda çiçek az ve gelişme kuvvetlidir. Yatay büyüyende ise gelişim az meyve fazladır.

–          Dikimden sonra lidere yakın iki yan dal yavaş büyüsün ve lidere rakip olmasın diye yana yatırılır ve lider yalnız bırakılır. Eğer bu yan dallar yatırılamıyorsa kesilip alınır.

–          Yarı bodur çeşitlerde yanal dallarda istenen uzunluk 60 cm’dir. Kısa dallarda tepe kesimi yapılıp uzaması teşvik edilir, eğer dal çok kısa değilse ve az uzaması isteniyorsa dalın ucundan 5 cm civarında alınma yapılır ve az uzaması sağlanır. Çok dik gelişen ana dallarda dal açma(ana dal ile gövde arasındaki açıyı arttırma) işlemi yapılır. Dal eğer açılamıyorsa kesilip alınır.3. yıl ve daha sonraki yıllarda kış döneminde her yıl ana dal üzerinde bir yardımcı dal ve devamlılığı sağlayan dallar seçilir ve diğerleri kesilip alınır. Dal açma işlemi haziran-15 ile ağustos-30 arası yapılır.Açılacak dal 30 cm’den kısa ise açılmaz.

–          Çıkarılacak dal gövdeden sıfır kesilirse aynı noktadan bir daha dal çıkmaz. Tırnaklı kesilirse yeniden dal çıkar. Yanal dal kısa kesilirse üzerindeki gözler uyanır ve meyveye yatar, uzun kesilirse dal hızla vegetatif olarak uzar.

–          Yanal dallar istenenden kısa ise uçlarından uygun göz üzerinden alınır ve biraz uzatılır. Uzunsa eğilir.

–          4. yıldan sonra ağaçta yanal dal yenileme işlemi yapılır. Gövdeden tırnaklı olarak eski dal alınır, alınan yerden tırnaklı kesim yapıldığı için yeni dallar çıkar. Uygun olan bırakılır.

–          Budamada ağaçta aşağı doğru bakan ve gelişen dallar kalitesiz meyve yapacağı için alınır.

–          Ana gövdenin 2/3 kalınlığına gelmiş yan dallar kesinlikle çıkarılır.

–          Budamada zayıf yan dalın sürmesini istiyorsak uygun ve dışa bakan göz üzerinde sert kesim yapılır, eğer yan dal güçlü ise sadece dışa bakan uygun göz üzerinde uç alma yapılır.

–          Lider zayıf gidiyorsa ve uzamasını istiyorsak uygun göz üzerinden sert kesilir.

–          Her yıl yan dallar üzerinden dikine çıkan ve aşağı inen sürgünler kış budamasında alınır. Üst üste ve içe doğru büyüyen sürgünler alınır. Alınmalar ana daldan sıfır noktadan yapılır ve aynı noktadan tekrar sürgün çıkması önlenir.

–          Liderin uzamasına bir dönem için izin verilir. Liderin çevresinde onun gelişimini azaltacak ve rekabete girecek dikine sürgünler alınır. Lider problemli veya yanlış büyümüş ise yanındaki diğer zayıf sürgünlerden sadece bir tanesi lider adayı olarak bırakılır ve diğerleri yine alınır.

–          Liderin çevresinde lidere rakip olabilecek yeni sürgünler haziran ayında elle koparılır.

–          Gövde ya da yan dallar üzerinde uyur bir gözün uyanmasını istiyorsak gözün hemen üzerinden kabukta geniş bir çizik açılır. Bu işlemden sonra bu göz uyanır.

–          Budamada genelde birbirine giren dallar, zayıf, gövde üzerinde çıkan ve üzerinde meyve gözü olmayan dallar alınır. Eğer bir boşluğu dolduracaksa ve lüzumlu ise bırakılır. Tele tutunamayacak yan dallar alınır

–          Bir yan dal çok uzamışsa dışa bakan uygun göz yanından ya da uygun ikinci yan dalın altından kesilir ve daha fazla uzaması önlenir.

–          MM 106 köklü ve standart çeşitler hızlı büyümeyi önlemek için hafif budanır.

–          MM 106 köklü ve spur çeşitlerde büyüme ve uzama zayıf olduğu için daha sert budanır. Spur çeşitlerde gövde ve kalın dallar üzerinde bol miktarda meyve gözü ve topuzu oluşur. Bunlarda mümkün olduğu kadar meyve dalı seyreltmesi yapılır.

–          M 9 anaç çeşitlerinde; anaç zayıf olduğu için spur çeşit aşılanmaz. Spur çeşitler zayıf çeşitlerdir. M 9 anaçlı çeşitlerde 3 yılda toplam 1 lider ve 12 yan dal bırakılır.Tele tutturulacak uygun dallar bırakılır. Tele tutunamayanlar alınır. Lider 3-3,5 metreden alınır ve fazla uzatılmaz. Geriye dönük kesim yapılır. Gövde üzerinde çıkan meyve gözlü sürgünler birbirlerini engellemeyecek şekilde bırakılır ya da kesilir.

–          Spur çeşitlerde amaç ağaca bir an önce şekil verip meyveye yatırmaktır. Spurlar buna uygundur.

Yaz budaması haziran-ağustos arası yapılır. Sürgün seyreltme, uç alma, bükme,eğme,açı genişletme ve dik büyüyen sürgünlerin açısını genişletme işleri yapılır.Yaz budamasında aynı yıl çıkmış ve gövdeyle 45 dereceden az açı yapmış sürgünler bükülür.Gövde ile arasına kürdan vb. konur.Eğme imkanı olmayan obur dallar alınır.